Sauna w ogrodzie – jak zbudować saunę DIY od podstaw?

Jaki rodzaj sauny wybrać do ogrodu?

Najpierw musimy wybrać rodzaj sauny. Inaczej projektuje się bowiem saunę fińską, inaczej saunę mokrą, a jeszcze inaczej saunę infrared (wykorzystuje promienniki podczerwieni i jest bardziej energooszczędna). Musimy wówczas zastosować zupełnie inne podejście względem izolacji, wentylacji i doboru pieca.

Najczęściej wybieraną opcją jest sauna fińska, czyli sauna sucha, w której temperatura osiąga 80–100°C przy stosunkowo niskiej wilgotności. Jest to rozwiązanie, które sprawdza się najlepiej w przypadku sauny ogrodowej, ponieważ sama konstrukcja jest relatywnie prosta.

Istnieją też rozwiązania pośrednie, takie jak sauna mokra, gdzie wilgotność zwiększana jest poprzez polewanie kamieni wodą. Taki wariant wymagać będzie bardzo dobrze zaprojektowanej wentylacji oraz odpowiednich materiałów odpornych na wilgoć i wysoką temperaturę.

Wybór rodzaju sauny wpływa bezpośrednio na:

• sposób izolacji ścian i sufitu,
• typ pieca do sauny,
• zapotrzebowanie na energię,
• rozwiązania związane z odprowadzaniem wilgoci.

Bez względu na to, którą opcję wybierzesz, możesz mieć pewność, że sauna pomoże Ci rozluźnić mięśnie, zredukować stres i wspomóc odporność.

Wybór miejsca pod saunę w ogrodzie

Sauna ogrodowa powinna być zbudowana w taki sposób, aby zapewniać komfort użytkowania, bezpieczeństwo oraz łatwy dostęp do instalacji. Najlepiej wybrać miejsce blisko domu, bo uprości to nam doprowadzenie prądu i wody.

Sauna nie powinna stać w dołku ani w miejscu, gdzie gromadzi się wilgoć. Stały kontakt konstrukcji z wodą opadową negatywnie wpływa na elementy drewniane oraz izolację. Należy także pamiętać o przepisach – sauna ogrodowa do 35 m² nie wymaga pozwolenia na budowę.

Minimalna odległość od innych budynków powinna wynosić około 4 metrów, a w przypadku pieca opalanego drewnem trzeba zachować odpowiedni dystans od elementów palnych.

Fundament pod saunę ogrodową

Fundament odpowiada nie tylko za stabilność konstrukcji, ale też za jej trwałość. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem są betonowe bloczki, które pozwalają szybko i skutecznie wypoziomować budynek sauny.

Alternatywą jest wylewka betonowa (stosowana raczej w przypadku większych konstrukcji). Wylewka zapewnia równomierne przenoszenie obciążeń i ułatwia wykonanie odpowiedniej izolacji podłogi.

Podłogę sauny należy zaprojektować z myślą o wilgoci. Często stosuje się płytki ceramiczne lub inne materiały odporne na wodę, a następnie montuje drewniane kratki, które poprawiają komfort użytkowania i ułatwiają odprowadzanie wody.

Konstrukcja budynku sauny

Budynek sauny powinien mieć prostą, zwartą bryłę. Im mniej załamań i mostków termicznych, tym łatwiej utrzymać stabilną temperaturę wewnątrz. Konstrukcja najczęściej opiera się na szkielecie drewnianym, który następnie wypełnia się izolacją.

Ściany sauny wykonuje się w układzie warstwowym. Od zewnątrz znajduje się okładzina odporna na warunki atmosferyczne, następnie warstwa izolacji, a od strony wnętrza – folia aluminiowa pełniąca funkcję paroizolacji. Dopiero na niej montuje się panele drewniane, które tworzą wnętrze sauny.

W przypadku ścian szczególnie istotne jest zastosowanie drewna odpornego na wilgoć i wysoką temperaturę. Najlepsze gatunki to świerk skandynawski, jodła kanadyjska oraz inne drewno iglaste o niskiej zawartości żywicy. Drewno wewnątrz sauny powinno być surowe, bez lakierów i chemicznych powłok.

Izolacja sauny, czyli fundament wydajności cieplnej

Odpowiednia izolacja decyduje o tym, jak szybko sauna się nagrzewa i ile energii zużywa podczas pracy. Najczęściej stosuje się wełnę mineralną, która dobrze znosi wysoką temperaturę i skutecznie ogranicza straty ciepła.

Warstwa izolacyjna musi być szczelnie ułożona pomiędzy elementami konstrukcyjnymi. Od strony wnętrza sauny izolację zabezpiecza się folią aluminiową, która odbija ciepło i chroni konstrukcję przed parą wodną. Brak tej warstwy prowadzi do zawilgocenia ścian i szybkiej degradacji materiałów.

Piec do sauny to serce całej konstrukcji

Wybór pomiędzy piecem opalanym drewnem a piecem elektrycznym wpływa na sposób użytkowania, koszty eksploatacji oraz charakter saunowania.

Piec opalany drewnem wymaga więcej uwagi, odpowiedniego komina oraz zachowania bezpiecznych odległości od elementów drewnianych. Z kolei piec elektryczny jest wygodniejszy w obsłudze i umożliwia precyzyjną regulację temperatury. Może jednak wymagać doprowadzenia sieci trójfazowej, więc koniecznie to uwzględnij już na etapie projektowania instalacji elektrycznej.

Elementy montażowe i konstrukcyjne

Podczas samodzielnej budowy sauny ogrodowej ogromne znaczenie mają elementy łączeniowe. To one odpowiadają za stabilność konstrukcji i jej odporność na pracę materiałów pod wpływem temperatury i wilgoci. Domax w swojej ofercie pełen wachlarz produktów, które doskonale sprawdzą się w trakcie budowy sauny ogrodowej. Przykładem mogą być produkty takie jak:

• łączniki do drewna do zastosowań zewnętrznych,
• wkręty do sauny odporne na korozję,
• zatapiane podstawy słupa do podstawy sauny,
• kotwy do sauny,
• oraz inne elementy wzmacniające konstrukcję ścian i dachu.

Wentylacja w saunie ogrodowej – warunek bezpiecznego użytkowania

Niezależnie od tego, czy planujesz saunę fińską, czy wariant bliższy saunie mokrej, odpowiednia wymiana powietrza jest jednym z najważniejszych elementów budowy sauny. Brak wentylacji prowadzi nie tylko do dyskomfortu, ale też do problemów konstrukcyjnych wynikających z nadmiernej wilgoci.

Saunę ogrodową projektuje się tak, aby świeże powietrze było doprowadzane w dolnej części, a zużyte i nagrzane odprowadzane w górnej strefie. Taki układ stabilizuje temperaturę i poprawia warunki saunowania.

W dobrze zaprojektowanej saunie:

• wlot powietrza znajduje się w pobliżu pieca do sauny,
• wylot umieszczony jest po przeciwnej stronie, wyżej,
• obieg powietrza wspiera naturalną cyrkulację ciepła.

Wentylacja ma szczególne znaczenie w saunie opalanej drewnem, gdzie spalanie zużywa tlen. W takim przypadku dopływ świeżego powietrza jest warunkiem bezpiecznego użytkowania i stabilnej pracy pieca.

Podłoga, czyli strefa narażona na wilgoć

Podłodze sauny poświęca się często zbyt mało uwagi, a to właśnie ona jest stale narażona na kontakt z wodą i skraplającą się parą. Materiał zastosowany na podłogę musi być odporny na wilgoć i wysoką temperaturę, a jednocześnie łatwy w utrzymaniu czystości.

Najczęściej stosuje się:

• wylewkę betonową jako warstwę nośną,
• płytki ceramiczne lub kamień jako warstwę wykończeniową,
• drewniane kratki zwiększające komfort użytkowania.

Kamienie i polewanie wodą

W saunach fińskich oraz w saunie mokrej ważną rolę odgrywają kamienie umieszczone na piecu. To one magazynują ciepło i umożliwiają regulację wilgotności poprzez polewanie kamieni wodą.

Kamienie powinny:

• być odporne na gwałtowne zmiany temperatur,
• nie pękać pod wpływem wody,
• mieć odpowiednią frakcję.

Polewanie kamieni wodą zwiększa wilgotność powietrza i chwilowo podnosi odczuwalną temperaturę.

Samodzielna budowa sauny ogrodowej a gotowe rozwiązania

Samodzielna budowa sauny ogrodowej daje pełną kontrolę nad projektem, ale wymaga zaangażowania i dokładności. Dla wielu osób to jedyny sposób, aby zbudować saunę ogrodową idealnie dostosowaną do indywidualnych preferencji.

Gotowe sauny są wygodnym rozwiązaniem, ale:

• ograniczają możliwości modyfikacji,
• często wymagają dopłat za zmiany,
• nie zawsze odpowiadają naszemu gustowi.

Jeżeli planujesz samemu zbudować saunę ogrodową, musisz traktować cały proces jak inwestycję długoterminową. Dobrze zaprojektowana własna sauna może służyć przez lata bez konieczności kosztownych przeróbek.

Koszty budowy sauny ogrodowej

Koszt budowy sauny ogrodowej jest jednym z głównych powodów, dla których wiele osób rozważa samodzielną budowę zamiast zakupu gotowego rozwiązania. Różnice cenowe potrafią być bardzo duże i wynikają nie tylko z wielkości obiektu, ale też z rodzaju sauny, użytych materiałów oraz wybranego pieca.

W Polsce budowa sauny ogrodowej najczęściej zamyka się w przedziale od około 10 do 80 tysięcy złotych. Dolna granica dotyczy niewielkich konstrukcji o prostej bryle, natomiast górna obejmuje rozbudowane sauny z przedsionkiem, prysznicem i wysokiej klasy wyposażeniem.

Na całkowity koszt budowy sauny wpływają przede wszystkim:

• powierzchnia i kubatura sauny,
• rodzaj sauny,
• wybór pieca,
• jakość drewna i izolacji,
• zakres prac wykonywanych samodzielnie.

Dodatkowe koszty generują:

• instalacja elektryczna i przewody elektryczne,
• ewentualne doprowadzenie sieci trójfazowej,
• oświetlenie,
• system odprowadzania wody.

Warto pamiętać, że robocizna bywa najdroższym elementem całej inwestycji. Samodzielna budowa sauny ogrodowej znacząco obniża koszty, o ile masz czas i podstawowe umiejętności techniczne.

Najczęstsze błędy przy pierwszej budowie sauny ogrodowej

Pierwsza budowa sauny ogrodowej bardzo często kończy się drobnymi problemami, które nie wynikają z braku chęci czy zaangażowania, ale z niedoszacowania specyfiki tego typu konstrukcji.

Do najczęstszych błędów należą:

• zbyt sztywne połączenia bez uwzględnienia pracy drewna,
• niedostateczna wentylacja lub źle rozmieszczone otwory,
• niewłaściwie zaprojektowana podłoga bez odpływu,
• montaż elementów metalowych w strefach o najwyższej temperaturze,
• brak luzów montażowych przy panelach wykończeniowych.

Błędem, który ujawnia się dopiero po czasie, jest też źle zaprojektowane wnętrze sauny. Zbyt wąskie ławki, niewłaściwa wysokość siedzisk lub złe ustawienie pieca sprawiają, że sauna staje się niewygodna w codziennym użytkowaniu, mimo że technicznie wszystko działa poprawnie.

Serwisowanie sauny ogrodowej – jak dbać o nią przez lata?

Sauna ogrodowa nie jest konstrukcją bezobsługową. Regularna pielęgnacja i kontrola techniczna decydują o tym, czy sauna zachowa swoje właściwości przez długi czas, czy zacznie sprawiać problemy już po kilku sezonach. Dobra wiadomość jest taka, że większości czynności serwisowych nie trzeba wykonywać często ani w skomplikowany sposób.

Podstawą jest kontrola drewna wewnątrz sauny. Elementy drewniane pracują intensywnie, dlatego warto regularnie sprawdzać ich stan, szczególnie w okolicach pieca, pod ławkami oraz w narożnikach ścian. Naturalne przebarwienia są normalne, natomiast pęknięcia lub wyraźne odkształcenia wymagać będą Twojej reakcji.

Po każdym saunowaniu wnętrze powinno zostać dokładnie przewietrzone. Otwory wentylacyjne należy pozostawić otwarte do momentu, aż wilgoć całkowicie odparuje.

W ramach bieżącej konserwacji warto pamiętać o:

• regularnym myciu ławek i podłogi czystą wodą bez detergentów,
• okresowym czyszczeniu kamieni w piecu i usuwaniu pękniętych elementów,
• kontroli stanu izolacji w newralgicznych miejscach,
• sprawdzaniu szczelności połączeń drzwi i ościeżnic.

W przypadku pieca opalanego drewnem konieczne jest regularne czyszczenie paleniska i komina oraz sprawdzanie osłon termicznych. Piec elektryczny powinien być okresowo kontrolowany pod kątem stanu przewodów i elementów grzejnych.

Drewno na zewnątrz sauny powinno być zabezpieczane preparatami chroniącymi przed warunkami atmosferycznymi. Częstotliwość impregnacji zależy od ekspozycji na słońce, deszcz i śnieg, ale zwykle wykonuje się ją raz lub dwa razy w roku.